السيد موسى الشبيري الزنجاني

6747

كتاب النكاح ( فارسى )

ج ) مستفاد از روايت در مورد لزوم ارش به روايت محمد بن جزك عده‌اى تمسك كرده‌اند . در جواهر فقط به مرحوم شيخ طوسى نسبت داده است كه اگر عقد را بالاخره فسخ نكرد ، مىتواند « شيئاً » را از مهريه كسر بگذارد و گفته المحكى عن النهايه چنين است . البته اين مطلب انحصار به شيخ ندارد و عده‌اى از بزرگان مثل ابن براج در مهذب و كيدرى در اصباح و ابن حمزه در وسيله و يحيى بن سعيد در جامع نيز قائل به آن شده‌اند كه عبارت‌هاى ايشان را قبلًا خوانديم . منشأ اين هم عبارت از روايت است . مىگويند ينتقص يعنى يك چيزى كم كند و خلاصه براى خاطر اين روايت مشهور فقهاء فتوا داده‌اند كه كسر مىشود . يك بحثى كه اينجا هست اين است كه آيا سائل كه در روايت سؤال كرده بود كه ينتقص ؟ معنايش اين است كه سؤال مىكند اگر مهريه او مثلًا صد ميليون است ، مىتوان يك تومان كسر كرد ؟ به عبارت ديگر آيا سؤال از طبيعة النقص است كه حتى بر كمترين مقدار نيز صدق كند يا در مقام بيان از اين ناحيه نيست . آيا مفاد روايت اين است كه يك شيئى هر چه باشد ، مىتواند كسر بگذارد و در مقام اطلاق است يا اينكه اين را نمىخواهد بگويد . به نظر ما اگر ظاهر روايت باشد ، ظاهر سؤال اين است كه آيا مانند ساير عيوب در موارد امه و موارد ديگر ، كه مطابق وصف صحت چيزى را اگر تحويل ندهد ، از مهريه كسر مىشود ، در اينجا نيز كسر مىشود يا نه ؟ اما اينكه اختيار كسر با خود مرد باشد و هر مقدار كه بخواهد بتواند كسر كند و يا اختيار با زن باشد كه هر مقدار خواست كسر كند ، يقيناً سؤال سائل از اين مطلب نيست . سؤال سائل اين است كه احكام معيب كه ارش و ما به التفاوت گرفته مىشود ، آيا در اينجا نيز هست يا نيست ؟ حضرت مىفرمايند كه هست . روايت اصلًا هيچ ظهورى در اطلاق « شيئاً » ندارد و چنين تناسبى هم ندارد كه اختيار با خود مرد يا زن باشد . اين روايت بر آن